VETERİNER HİZMETLERİ

Newcastle (Nevkastıl ) Hastalığı

İşte çok bulaşıcı ve öldürücü bir hastalık Newcastle…!

Diğer adı Yalancı Tavuk Vebası. Yurdumuzun her yerinde ve dünyada da çok yaygın bir hastalık.

Bulaşma yolları solunum ve sindirim sistemleri.

Hastalık mikrobu ile bulaşmış yem, su, malzemeler ve ekipmanlar ile hayvandan hayvana geçer.

En sevdiği şey pislik…

Hastalık pis ve bakımsız kümeslerde kolayca çıkar.

Hayvanlarda stres varsa, kümes sıkışık ise hastalığın çıkışı daha çok görülür. % 90′ a varan ölümlere yol açar.

Aniden ölümler başlar.

Sürüde birden bire ölümler başlayıverir. Hayvanlar bitkindir, hızlı ve hırıltılı solurlar, öksürük görülür. Kanat bacak, boyun felçleri meydana gelir.
Genç hayvanlar daha şiddetli hastalanır. Yem yiyemezler, yumurta verimi düşer, kalitesiz, kabuksuz yumurtalar atar.

Teşhis

Buna benzer başka hastalıklarda var. Acaba hangi hastalık diye, laboratuvara hasta ve ölü hayvan yollanır. Orada teşhis konur.

Newcastle felç yapar

Tavuklarda Vitamin Ve Mineral Yetersizliği

Hasta olduğumuzda doktor bize ilaçlar verir. Bunların içinde vitaminler de bulunur. Demek ki vitamine ihtiyacımız var.

Her canlının vitaminlere ve de mineral maddelere ihtiyacı vardır.

Civcivlerin, piliçlerin, tavukların da ihtiyacı vardır.

Bu maddeler az alınırsa hastalıklar ortaya çıkıyor.

Bu maddeler nelerdir, eksikliğinde hangi bozukluklar olur?

Burada bu konuları inceleyeceğiz.

Bazı maddelerin adını ilk defa duyacaksınız. öyle de olsa, bunların önemli olduğunu unutmayın.

Vitaminleri ve mineralleri küçümsemeyin. Onlar olmazsa verim de olmaz.

Verim Beslenmeye Bağlıdır

Kanatlıların beslenmesinde bazı maddeler eksik olursa büyümede düzensizlik, tüylerin gelişememesi, verimin azalması hastalıklara karşı dirençsizlik meydana gelir.

Yemlerde bulunması gereken temel maddeleri bir daha sayalım:

1- Proteinler

2- Karbonhidratlar

3- Yağlar

4- Vitaminler

5- Mineral maddeler

6- Su

Konumuz vitaminlerle ilgili olduğu için, önce vitaminleri ele alacağız. Sonra da mineral maddeleri inceleyeceğiz.

Vitaminler

Vücudun normal ve dengeli gelişmesini sağlar. Yemlere çok az miktarlarda eklenir. Vitamin eksikliği halinde bazı hastalıklar ve bozukluklar ortaya çıkar.

Vitaminlerden en önemlilerini burada sıralayalım:

Vitamin A

Temel vitaminlerden biridir. Normal gelişme için gereklidir. Gözler için gerekli bir vitamindir.Vitamin A yetersiz olursa, kanatlılar zayıflar. Tüyleri kabarır, yumurta verimi düşer. Kuluçka oranı düşer. Burun deliklerinden ve gözlerinden sulu akıntı gelir. Göz kapakları birbirine yapışır. İleri durumda, gözlerde peynirimsi birikimler oluşur.

Yetersiz vitamin A ile beslenen tavuklardan gelen civcivler de gereği kadar vitamin A alamazlarsa sağlıksız olurlar.

Büyüme yavaştır.

Tüyleri kabarık, kendileri uyuşuktur. Yürürken dengesizdir. Bacaklardaki, gagadaki sarı renk kaybolur. İbik ve sakallar solgun renklidir.

Vitamin A yetersizliği olan kanatlıların yumurtalarında kan lekeleri görülür

Vitamin D

Vücuda giren kalsiyum ve fosfor bu vitamin yardımıyla işe yarar.

Kemikler için, gaga ve tırnaklar için bu vitamin gereklidir.

Yumurta kabuğunun şekillenmesi için gereklidir.

Vitamin D yetersiz olursa, raşitizma hastalığı görülür.

Yumurtacı tavukların yumurta kabuğu ince ve yumuşak olur. Gaga, tırnaklar yumuşar, göğüs kemiği eğrileşir.

Hayvanlar ayaklarını iyi kullanamazlar. Yürümede zorluk çekerler. Kaburga kemikleri çabuk kırılır. Üzerlerinde tespih taneleri gibi kabartılar görülür.

Deri altında su toplanır. Ayrıca karın boşluğunda da su toplanır. Hayvan iki bacağını açık tutar.Kaslarda soysuzlaşma meydana gelir.

Göğüs kasları bozulur, boz çizgiler oluşur.

Vitamin K

Kanın pıhtılaşmasını sağlar. Bir yaradan akan kan, bu vitamin sayesinde pıhtılaşıp durur. Onun için civciv ve piliçlerde gaga kesiminden önce, Vitamin K vermek gerekir.

Vitamin B1

B1 vitamini, yem ile alınan karbonhidratları yararlı hale getirir. B1 vitamini eksikliğinde felçler görülür. Hayvanın bacakları zayıftır, yürüyemez. Ayaklarını bükerek oturur. Yıldız sayar gibi, başını arkaya çekerek bakar. Tüyleri kabarır, zayıflar. Sonunda ölür.

Vitamin B2

B2 vitamini de civcivlerin büyümesinde önemlidir. Vitamin B2 eksik olursa, hayvan zayıflar. Parmak uçları kıvrılır, kanatları düşer. Hayvanlar sürekli yatmak ister

Pantotenik asit

Kuluçkalama için gereklidir. Eksikliği ağız kenarında kabuklanmalar yapar. Göz kapaklarının kenarları kabarcıklı ve kabuklu olur.

Ayak altları çatlar, deri soyulur.

Vitamin B6

B6 vitamini yetersiz ise, iştahı azalır, hayvan zayıflar. Ayaklarında kasılma ve çarpılma görülür.

Vitamin B12

B12 Vitamini yetersizliğinde büyüme yavaşlar. Yem tüketimi düşer. Kuluçka oranı düşer.

Buraya kadar saydıklarımızdan başka vitaminler de var. Her birinin eksikliği çeşitli bozukluklara yol açıyor. Verim düşüyor, ayaklarda çarpılmalar oluyor, gelişme yavaşlıyor, ishal görülebiliyor, tüyler karışık duruyor. Teker teker ele almayıp, adlarını yazsak yeterli olur.

önemli saydığımız diğer vitaminler şunlardır:

Folik asit

Nikotinik asit

BiotinKolinVitamin CInositolVitaminler hakkındaki bu bilgilerden sonra, yemlerde bulunması gereken diğer maddelere sıra geldi.

Bunlar da mineral maddeler. Bakalım neler var?

Mineral Maddeler

Canlıların dokularında yer alırlar. Bazılarına makro elementler denir, bazılarına iz elementler denir.

Ayrı ayrı anlatalım:

Makro elementler:

Kalsiyum ve fosfor: İskeletin yapısında önemli bir yer tutarlar. Yumurtlayan hayvanlarda yumurta kabuğu için mutlaka gereklidir.Barsaktan emilebilmesi için D vitaminine ihtiyaç vardır. Eğer D vitamini yeterli değil ise, kalsiyum ve fosfor da yeterli olamaz. Bu durumda RİKETSİA hastalığı meydana gelir, yumurta verimi düşer. Yumurta kabuğu incelir. Hayvanlar birbirini gagalar, tüy yer (Kanibalizm).

Magnezyum: Bütün dokularda ve kemikte bulunur. Vücut gelişiminde önemli yeri vardır. Eksikliğinde gelişme yavaşlar ve zamanla durur. Civcivler ölür.

Sodyum, Potasyum, Klor: Hayvansal besinlerde sodyum fazladır, bitkisel besinlerde potasyum fazladır. Sodyum eksikliğinde gelişme yavaşlar, göz bozukluğu olur. Hayvanlar yem yiyemez. Yumurtalar küçülür. Fazlası da iyi değildir. Bu sefer de zehirlenme yapar.Potasyum eksikliğinde kaslar zayıflar.

İz elementler:

Demir:Karaciğerde ve dalakta depo edilir. Demir eksikliği az görülür.Bakır: Bakır, demirin bağırsaktan emilmesine yardımcı olur. Bakır eksikliği kansızlık yapar.

Çinko: Büyümeyi sağlar. Kıl, tüy, kemik içerisinde yer alır. Azlığı halinde tüyler gelişemez. Eklemler şişer. Ayak derisi pul pul dökülür.Manganez: Üreme için, büyüme için, kemiklerin yapılması için gerekir. Yumurta kabuğunun yapısında yer alır.Manganez eksikliği varsa, bu tavukların civcivleri hareketsiz olurlar. Başları öne kıvrıktır.

Selenyum: Bazı topraklarda fazlaca selenyum bulunur. Burada yetişen bitkilerde de fazla olur. Bunlarla yapılan yemler tavukları zehirleyebilir. Canlılar için gerekli bir iz elementidir. Ama fazlası zararlı olabilir. Eksikliği de vücutta bozukluklar yapar.

Kanatlı Tifosu

Bütün kanatlılarda görülebilir. Bulaşıcıdır, öldürücüdür. Hayvanlara iki yoldan bulaşır.
1.Yumurta ile bulaşma:Tifolu tavukların yumurtası tifo mikrobu taşır. Bu yumurtalardan çıkan civcivler hastalığı diğer civcivlere de bulaştırır.
2.Yatay bulaşma:Hasta tavuklardan diğerlerine doğrudan bulaşma şeklidir veya hastalık bulaşmış yemlik, suluk, yem, kümes ekipmanları ile diğer tavuklara da hastalık bulaşabilir.

Hasta hayvanlar

Hastalığın görülmesinden sonraki 10 gün içerisinde ölümlerde başlar. ölüm oranı yüzde 20-80 arasında değişir. Hayvanlar durgunlaşır. Tüyleri kabarır, ibik ve sakalları solgundur. Yeşilimsi bir ishal görülür.

Teşhis

Laboratuvara yeteri kadar hasta ve ölü hayvan götürülür. Bunlardan hastalığın teşhisi yapılır.

Tedavi

Hastalık çıkınca hemen tedaviye başlanmalı. Antibiyotikler kullanılır. Ancak her zaman kesin sonuç alınamaz. Tedavi gören hayvanların yumurtaları damızlık olarak kullanılmaz.

Temizlik + Titizlik…

Tifodan korunmak kolaydır. Kümesler iyi dezenfekte edilirse, kümeslere giriş-çıkış kontrollü olursa, yumurtalar hastalık olmayan işletmelerden alınırsa, kümeste tavuk tifosu testleri yaptırılırsa tifo kümese uğrayamaz

Semptomlar

Yetiştirmelerde hastalık hızlı yayılma, yüksekmorbidite ve düşük mortalite ile karakterizedir.
İnkubasyon periyodu etken ile temastan sonra 1-3 gündür.
Duyarlı hayvanların bulunduğu sürülerde belirtiler 7-10 gün içinde görülür. Hastalık diğer infeksiyonlarla komplike değil ise 2-3 hafta sürer.
İnfeksiyonda en belirgin semptomlar seromukoid nazal ve okuler akıntı ile yüzde ödemdir.
Hastalıkta bir ya da iki sinus infekte olabilir.
Şiddetli vakalarda gözün kapandığı bir konjuktivitis görülebilir.
Solunum güçlüğü vardır.
Özellikle, erkeklerde sakal şişmiştir.
Hayvanlarda ishal, yem ve su tüketiminde azalma vardır. Gelişmekte olan hayvanlarda zayıf hayvan sayısı hızla artar.
Yumurtacılarda yumurta verimi % 10-40 oranında azalabilir. Yumurta veriminin %20’den fazla düşmesi multifaktöriyel bir hastalığın göstergesidir.8
M. synoviae, M. gallisepticum, E.coli gibi bakteriyel etkenler yanında infeksiyöz bronşitis ve infeksiyöz laringotracheitis virusları ile komplike vakalarda kronik ve şiddetli bir hastalık meydana gelebilir.
Bakterilerle komplike ve kronik vakalarda kümes içinde kötübir koku saptanabilir.
Hastalığın seyri etkenin virulensi ile ilgilidir. Yüksek toksijeniteye sahip suşlar yüksek mortaliteye neden olabilirler. Hastalığın şiddetli seyretmesinde hijyen koşulları ve stres faktörlerin de rolüvardır. Morbidite oranı %80-100 ve mortalite oranı %10’dur.
Nekropside –piliçlerde nazal pasajlar, infraorbital sinuslar ve konjunktivada kataralden fibrinopurulente kadar değişen bir yangı vardır.
–Sakal ve yüzde subkutanöz bir ödem görülür.
–Tracheanın üst kısımları da etkilenebilir.
–Akciğer ve hava keseleri ancak komplike durumlarda yangılıdırlar

Kronik Solunum Sistemi Hastalığı ( CRD : Si-ar-di )
Ülkemizde çok yaygın bir hastalık.
Piliç, tavuk ve hindilerde görülüyor.
Genç hayvanlar daha çok yakalanıyorlar.
Bulaşma solunum yolundan olmaktadır.
Hastalığı atlatan bir hayvan, uzun zaman yumurtası ile hastalık üretir.
Ayrıca bulaşık yem ve sular, toz-toprak hastalığı nakleder.
Hasta hayvanın soluğu daralır.
Hastalar hırıltılı nefes alır.
Zor soluduğu için başını öne uzatır, ağzını açar, ötermiş gibi nefes alır.
Burun akıntısı vardır.
Hindilerde burun ve göz akıntısı görülür. Hayvanın gözleri kapanır.
Etçi sürülerde hastalık 4-8 haftalık piliçlerde görülür.
Yem tüketimi azalır, kilo kaybı olur.
Teşhis
öncekilerle aynı.
Hasta ve ölü hayvanlar laboratuara götürülür, teşhis orada konur.
Tedavi
Yem ve sular ile antibiyotikler verilir.
Yemlere protein, mineral madde ve vitamin ilaveleri yapılır.
Korunma şart …!
Bu hastalık tavuk ve hindi yetiştirilen her yerde görülüyor.
Hastalığın yumurta ile geçtiğini unutmayalım.
Onun için damızlık ve kuluçka işlerinde yumurtaların kontrolü çok önemli.
Kümesin ısısı, ışığı, nemi, havalandırılması uygun olmalıdır.
Kümes asla kalabalık olmamalı.
Elbette temizlik ve dezenfeksiyon korunmanın ilk şartıdır.